Francis Fukuyama, de beroemde auteur van The End of History and the Last Man (1992), komt in zijn nieuwe boek State Building (2004) tot de conclusie dat een universeel geldig staatsmodel niet bestaat en dus ook niet van buitenaf kan worden opgelegd. Volgens de politicoloog Fukuyama kunnen politieke instituties alleen functioneren als ze aansluiten bij traditioneel-culturele waarden van een natie. Het is met andere woorden de specifiek-historische context die beslissend is voor de kansen van staatsvorming. Fukuyama, de man die het einde van de geschiedenis afkondigde, heeft ruim tien jaar later in dit nieuwe boek het belang van de geschiedenis herontdekt. Zijn conclusie is van belang voor zowel de praktische politiek (zie de kwestie-Irak) als de wetenschappelijke benadering van de internationale betrekkingen.

Wat Fukuyama over staatsvorming schrijft, geldt ook voor andere onderdelen van de internationale betrekkingen, zoals de buitenlandse politiek van staten, het ontstaan van oorlogen, etc: de unieke historische context is van beslissende betekenis. Dit is dan ook het uitgangspunt van de mastertraject Geschiedenis van de internationale betrekkingen. Daarmee onderscheidt het programma van deze master zich duidelijk van de leer der internationale betrekkingen die afkomstig is uit de sociale wetenschappen. Deze leer gaat uit van theorievorming (bv. de ‘realistische’ theorie: staten komen met elkaar in conflict doordat ze onvermijdelijk hun nationale belangen najagen) en gebruikt historische gebeurtenissen om een theorie te ondersteunen dan wel te weerleggen. In de geschiedenis van de internationale betrekkingen is er zeker ook aandacht voor algemene modellen en theorieën, maar uitsluitend als hulpmiddel om historische gebeurtenissen eventueel in hun unieke karakter te kunnen verklaren. De analyse van de specifiek-historische situatie is het uitgangspunt.

In het masterprogramma wordt een aantal modules aangeboden die het accent leggen op de historische benadering, zonder de theoretische aspecten te verwaarlozen.