Track Gedrag & Gezondheid

De track Gedrag & Gezondheid is bedoeld voor studenten die zich willen specialiseren in (het veranderen van) gedrag dat met gezondheid te maken heeft. De focus ligt hierbij op de uiteenlopende psychologische processen die van invloed zijn op gezonde en ongezonde gedragingen. Onder deze gedragingen vallen eten, sporten, roken en alcoholgebruik, maar bijvoorbeeld ook handelingen op het werk, in het verkeer en in een medische setting, zoals het (niet) opvolgen van doktersvoorschriften en besluiten om wel of geen behandeling te ondergaan.
De track is toegankelijk voor studenten van alle specialisaties, die recentelijk en binnen vier jaar een bachelor Psychologie hebben afgerond. Vanwege het intensieve programma en het beperkte aantal afstudeerplaatsen worden jaarlijks maximaal dertig studenten toegelaten. Zonodig vindt er selectie plaats op basis van inhoudelijke voorkennis, studieresultaten en motivatie. Het tempo ligt hoog en omdat alle vakken op elkaar aansluiten is er geen mogelijkheid tot uitloop. Het programma is dan ook alleen haalbaar voor studenten die fulltime beschikbaar zijn. Om per september 2011 met deze mastertrack te starten moet vóór 1 juni 2011 een toelatingsverzoek zijn ontvangen door de selectiecommissie. Meer informatie en het aanmeldingsformulier zijn beschikbaar via www.studeren.uva.nl/ msc-gedrag-en-gezondheid of via de coördinatoren van de mastertrack: e-mail: gedragengezondheid@ uva.nl / mw. dr. Aafje Brandt en mw. dr. Yaël de Liver

Doelstelling mastertrack Gedrag & Gezondheid
De track Gedrag & Gezondheid is enerzijds een brede masterspecialisatie omdat het kennis combineert uit verschillende deelgebieden van de psychologie, zoals sociale-, ontwikkelings-, en arbeids- en organisatiepsychologie. Anderzijds is de track juist specialistisch, omdat al deze kennis wordt ingezet voor het begrijpen en beïnvloeden van gezondheidsgedrag. Een belangrijk doel van het onderwijs is dan ook het relateren van psychologische processen zoals waarneming, gedachten, motivatie, automaticiteit en sociale invloeden aan gezond en ongezond gedrag en lichamelijke ziekte.
De mastertrack onderscheidt zich van andere tracks doordat studenten worden opgeleid tot deskundige op het gebied van (on-)gezondheidsgedrag en het veranderen daarvan. Als deskundige vorm je daarmee een schakel tussen fundamentele wetenschappelijk inzichten enerzijds en toepassingen in de praktijk van gezondheidsbevordering en gedragsverandering anderzijds. Je leert praktijkproblemen op het gebied van ongezond gedrag te analyseren en de achterliggende determinanten van het gedrag te bepalen door middel van onderzoek. Daarnaast leer je mogelijke manieren om het gedrag te beïnvloeden aan de hand van onderbouwde interventies. De wetenschappelijke onderbouwing van je ideeën en oplossingen is daarbij essentieel. Hoewel het onderwijs en de opdrachten specifiek zijn gericht op gezondheidsgedrag kun je de opgedane kennis en vaardigheden ook heel goed gebruiken voor werkzaamheden op andere terreinen van gedrag(sverandering) zoals duurzaamheid en veiligheid.
Specifiek aan deze track is verder dat je kennis maakt met inzichten uit verschillende richtingen van de psychologie. Het accent ligt daarbij op (cognitieve) sociaalpsychologische processen, maar je verdiept je ook in inzichten uit de ontwikkelingspsychologie, arbeidspsychologie en in beperkte mate de medische- en neuropsychologie. Hierbij is er ook ruimte voor verdieping van kennis over een persoonlijk interessegebied. Ben je bijvoorbeeld specifiek geïnteresseerd in een bepaald gezondheidsgedrag (zoals het verwerken van risico-informatie bij besluitvorming) of een bepaalde doelgroep (zoals Surinamers in Nederland) dan heb je op verschillende momenten in het curriculum de mogelijkheid om je kennis hierover te vergroten.
Naast een uitgebreide wetenschappelijke verdieping in de determinanten van (on-)gezond gedrag is er veel aandacht voor het doen van verschillende vormen van onderzoek aan de hand van bijvoorbeeld focusgroepen, surveys en reactietijdenmetingen. Dit onderzoek is er soms op gericht om verbanden tussen gedrag en psychologische factoren op te sporen, en soms om het proces of de effectiviteit van een interventie te onderzoeken. Een ander zwaartepunt ligt bij de verschillende stappen van het opzetten van interventies gericht op het beïnvloeden van gezondheidsgedrag. Hoe bepaal je bijvoorbeeld wat de redenen zijn dat Marokkaanse vrouwen in Nederland veel vaker overgewicht hebben dan autochtone Nederlandse vrouwen? Hoe stel je vervolgens een interventie op die juist díe oorzaken aanpakt, en hoe bereik je deze moeilijk benaderbare bevolkingsgroep? Hoe stel je tot slot vast of je interventie effectief is geweest?
Het onderwijs wordt verzorgd door experts uit verschillende deelgebieden van de psychologie en door collega’s uit het werkveld van gezondheidsonderzoek, voorlichting en beïnvloeding.

Beroepsmogelijkheden
Voorbeelden van werkzaamheden voor studenten die de track Gedrag & Gezondheid hebben afgerond zijn:

• Het opzetten van campagnes/projecten bij de GGD, om gezond gedrag te bevorderen via bijvoorbeeld scholen of lokale gemeenschappen.
• Onderzoek doen in een ziekenhuis naar arts-patientcommunicatie bij keuze over medische behandelingen voor bijvoorbeeld een hernia of borstkanker.
• Onderzoek doen bij Jellinek/Arkin, instelling voor verslavingszorg en geestelijke gezondheidszorg.
• Het opzetten van interventies voor ontwikkelingsorganisaties om jongeren in ontwikkelingslanden voor te lichten over de risico’s van onbeschermde seks.

Inrichting mastertrack Gedrag & Gezondheid
De mastertrack Gedrag en Gezondheid bestaat uit een intensieve combinatie van kennis- en vaardighedenonderwijs. Naast de kleinschalige hoorcolleges zijn er werkcolleges, waarbij veel wordt gewerkt met probleemgestuurde opdrachten. Deze opdrachten hangen samen met de beroepspraktijk van onderzoek naar en beïnvloeding van gezondheidsgedrag.
Het onderwijsprogramma van de mastertrack Gedrag & Gezondheid bestaat uit twee fasen. In de eerste fase, van begin september 2011 tot eind december 2011 vindt het cursorisch onderwijs plaats. De tweede fase, van februari tot en met juli 2012 bestaat uit de (externe) afstudeeropdracht. Meer informatie over de afstudeeropdracht vind je hieronder, bij 9.4.2.

Inrichting mastertrack Gedrag & Gezondheid
Het cursorisch onderwijs in de mastertrack Gedrag & Gezondheid bestaat uit vijf vakken die op elkaar zijn afgestemd. Gedurende vier blokken van elk 2 tot 5 weken volg je steeds fulltime één vak. Het vijfde vak, Onderzoeksmethoden Gezondheidsgedrag, loopt het hele eerste semester en sluit inhoudelijk steeds aan bij het vak dat je op dat moment volgt. In onderstaande tabel staat een overzicht van alle vakken. Een uitgebreide beschrijving per vak vind je onder hoofdstuk 11 bij de cursusbeschrijvingen.
Aangezien de onderdelen van de track Gedrag en Gezondheid op elkaar zijn afgestemd, zijn ze allemaal verplicht en alleen toegankelijk voor studenten die zijn toegelaten tot deze track.

Code  Onderdeel  Specificatie  MS43  Modellen van gezondheidsgedrag (6 EC)  Kennismaking met belangrijke theorieën op gebied van (on-)gezond gedrag en de verandering daarvan. Speciale aandacht voor automatische vs. gecontroleerde processen, risicoperceptie en emoties. Aandacht voor alcohol- en drugsgebruik.  MS44  Zelfregulatie bij gezondheidsgedrag (6 EC)  Kennis van motivatie, doelen en gewoontegedrag. Centrale vraag is hoe mensen hun eigen (on-)gezonde gedrag wel en niet beïnvloeden.  MS45  Sociale invloeden bij gezondheidsgedrag (3 EC)  Invloed van de sociale omgeving in de breedste zin van het woord: hoe en wanneer beïnvloeden (oordelen van) vrienden, familie, artsen, en (nieuwe) media gezondheidsgedrag? Speciale aandacht voor verschillende doelgroepen, zoals jongeren en allochtonen.  MS46  Literatuuropdracht Gezondheidsgedrag (3 EC)  Ruimte om je, onder begeleiding, te verdiepen in een gezondheidsprobleem naar keuze.  MS41  Onderzoeksmethoden gezondheidsgedrag (6 EC)  Kwantitatieve en kwalitatieve methoden voor onderzoek naar gezond en ongezond gedrag. Speciale aandacht voor onderzoek in de beroepspraktijk.

Afstudeeropdracht mastertrack Gedrag & Gezondheid
Een belangrijk deel van het onderwijsprogramma is de afstudeeropdracht. Deze beslaat 36 ec en wordt uitgevoerd van januari t/m juli 2012. De kern van de afstudeeropdracht wordt gevormd door stagewerkzaamheden en het zelfstandig opzetten en uitvoeren van een wetenschappelijk onderzoek in de praktijk Deze afstudeeropdracht voer je uit bij - of in samenwerking met - externe organisaties en bedrijven zoals overheidsinstellingen (bv. GGD), onderzoeksbureaus (bv. Trimbos, NIVEL) en voorlichtingsorganisaties (bv. Jellinek/ Arkin, Rutgers/Nisso, STAP).
Het afstudeertraject bestaat uit een collectieve stagevoorbereiding, een individueel traject van stage en these, en collectieve stagebijeenkomsten.Bij de afstudeeropdracht ligt de nadruk op het zelfstandig (onder begeleiding) opzetten en uitvoeren van een onderzoek naar een psychologische vraagstelling van toegepaste of fundamentele aard. Dit kan zijn een onderzoek naar determinanten van een bepaald gezondheidsgedrag, maar bijvoorbeeld ook een studie naar de effectiviteit van een interventie. Het uitgangspunt is dat de volledige empirische cyclus wordt doorlopen. Dit houdt in dat je zelfstandig het onderzoek opzet (inclusief het onderzoeksdesign), de gegevens verzamelt en analyseert en een onderzoeksrapport schrijft. De te kiezen onderzoeksmethode is daarbij afhankelijk van het onderwerp: vragenlijstonderzoek, computertaken of kwalitatief onderzoek (zoals interviews) behoren tot de mogelijkheden.
Naast het opzetten en uitvoeren van je eigen onderzoek verricht je tijdens de afstudeeropdracht ook stagewerkzaamheden. Hieronder vallen alle werkzaamheden die passen binnen het brede werkveld van een afgestudeerd psycholoog op het gebied van gezondheid en gedrag. Het kan hierbij gaan om werk ter voorbereiding of in aanvulling op je eigen onderzoek (bv. een uitgebreide literatuurstudie, het organiseren van focusgroepen). Maar ook andere werkzaamheden op het gebied van voorlichting, interventies, begeleiding of beleid zijn mogelijk. Het is van belang dat het om werk op academisch denk- en werkniveau gaat.
Stagewerkzaamheden binnen het werkveld van Gedrag en Gezondheid bestaan, naast onderzoek, overwegend uit (onderdelen van) het voorbereiden, opzetten, uitvoeren en/ of evalueren van gezondheidsbevorderende interventies. Om hier goed voorbereid aan te beginnen worden de eerste weken van de afstudeerfase besteed aan collectieve bijeenkomsten gericht op het vergaren van specifieke kennis en vaardigheden op het gebied van interventies en gezondheidsbevordering. Zie voor meer informatie bij het onderdeel Gezondheidsbevordering en Interventies.
In principe worden het afstudeeronderzoek (de masterthese) en stage gecombineerd tot één groot project bij één instantie (36 ec, incl. de collectieve onderdelen, waarbij de masterthese minimaal 18 ec beslaat). In overleg is het ook mogelijk om twee afzonderlijke projecten uit te voeren. De begeleiding vindt plaats door een docent verbonden aan de mastertrack G&G en in de meeste gevallen een externe begeleider verbonden aan de externe organisatie. Indien er sprake is van een externe begeleider, maken interne en externe begeleider vooraf afspraken over de totstandkoming van de beoordeling van het traject.
Het eindproduct van de afstudeeropdracht bestaat uit een onderzoeksrapport en een presentatie van de onderzoeksbevindingen. Het onderzoeksrapport wordt in principe geschreven in de vorm van een wetenschappelijk artikel, geschikt voor publicatie in een psychologisch tijdschrift, eventueel met bijlagen. Als student of begeleider hiervan wil afwijken dient dit eerst te worden besproken met de coördinatoren van de track.
Als onderdeel van het afstudeeronderzoek vinden thesebijeenkomsten plaats (1 ec. Tijdens deze bijeenkomsten wordt met medestudenten het eigen onderzoek in detail besproken en wordt gediscussieerd over mogelijke oplossingen voor voorkomende problemen. De thesebijeenkomsten zijn verplicht (zie de moduleomschrijving voor meer informatie). Tot slot dienen studenten voor hun masterthese 10 colloquiumpunten te verzamelen middels het bijwonen van lezingen en symposia.

Nadere inlichtingen:
Mw. dr. Yaël de Liver en mw. dr. Aafje Brandt. E-mail: gedragengezondheid@uva.nl. Telefoon: 020-5258817.